Wodór cząsteczkowy (H2) przyciąga ostatnio dużo uwagi. Znany również jako gazowy wodór, jest badany jako cząsteczka o właściwościach przeciwutleniających. Dzisiaj przyjrzymy się temu, czego dotyczą badania nad wdychaniem gazowego wodoru i jakie mają ograniczenia.
Na czym polega inhalacja wodoru?
Wodór cząsteczkowy można przyjmować na kilka sposobów: pijąc wodę wzbogaconą w wodór, poprzez inhalację, a w badaniach naukowych także w postaci zastrzyków. W tym artykule skupimy się na inhalacji.
Inhalacja polega na oddychaniu gazowym wodorem w niskich stężeniach (1-4%) przez kaniulę nosową (rurka). Można to zrobić w warunkach klinicznych lub w domu, za pomocą inhalatora wodoru. Wdychany wodór przenika z płuc do krwi i rozchodzi się po organizmie. Jak wyglądają inhalacje wodorem w domu i jakich zasad bezpieczeństwa przestrzegać, opisujemy w osobnym poradniku.
Czego dotyczą badania nad wdychaniem wodoru?
Wodór cząsteczkowy opisano w kilkuset pracach naukowych. Przegląd Ichihara i wsp. z 2015 roku obejmował 321 prac oryginalnych, prowadzonych na komórkach, zwierzętach i ludziach, z różnymi drogami podania (nie tylko inhalacją). Poniżej opisujemy pięć obszarów, w których badano wodór, z informacją, na jakim modelu i na ilu osobach prowadzono badania. Żaden z tych wyników nie oznacza, że inhalacja wodoru leczy chorobę lub jej zapobiega.
1. Wodór a wolne rodniki – badania laboratoryjne
W badaniach laboratoryjnych wodór molekularny zachowuje się jak przeciwutleniacz. Przeciwutleniacze to substancje, które reagują z wolnymi rodnikami, czyli niestabilnymi cząsteczkami mogącymi uszkadzać komórki. W badaniu na hodowlach komórkowych (Ohsawa i wsp., 2007) wodór reagował wybiórczo z najbardziej reaktywnym z nich, rodnikiem hydroksylowym, a produktem tej reakcji jest woda. W pracach przeglądowych opisuje się też wpływ wodoru na ekspresję genów związanych z ochroną komórek przed stresem oksydacyjnym (Ohta, 2015). To wyniki badań na komórkach i zwierzętach; nie wiadomo, w jakim stopniu przekładają się na organizm człowieka.
2. Markery zapalne – małe badanie pilotażowe
Wodór cząsteczkowy jest badany pod kątem wpływu na stan zapalny. W jednym małym badaniu pilotażowym (Wang i wsp., 2020) 10 osób z astmą i 10 osób z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) jednorazowo przez 45 minut wdychało mieszaninę gazów z wodorem (ok. 2,4% wodoru na wyjściu z urządzenia, ok. 0,1-0,3% po podaniu przez kaniulę). Przed i po inhalacji mierzono markery zapalne we krwi i w skroplinach wydychanego powietrza. Część markerów (np. MCP-1 we krwi) obniżyła się, inne się nie zmieniły. Badanie nie miało grupy kontrolnej i nie oceniało objawów ani przebiegu choroby, więc nie wynika z niego, że inhalacja wodoru pomaga w astmie czy POChP. Autorzy sami podkreślają, że próba była mała.
3. Wysiłek fizyczny – wyniki niejednoznaczne
Wdychanie wodoru cząsteczkowego jest badane w kontekście wysiłku fizycznego i regeneracji. Metaanaliza Zhou i wsp. z 2024 roku (27 badań, 597 zdrowych dorosłych, różne formy podania wodoru) wykazała mały efekt na moc eksplozywną nóg oraz nieco niższe odczuwane zmęczenie i poziom mleczanu podczas wysiłku. Nie wykazała natomiast istotnego wpływu na wytrzymałość tlenową, beztlenową ani siłę mięśni. Badania są małe, a wyniki niejednoznaczne, dlatego nie można twierdzić, że wdychanie wodoru poprawia wyniki sportowe.
4. Układ nerwowy – badania na zwierzętach
Wodór cząsteczkowy badano także w modelach uszkodzenia układu nerwowego u zwierząt. W pracy Ohsawy i wsp. (2007) szczury z doświadczalnym niedokrwieniem i reperfuzją mózgu wdychały wodór, a uszkodzenie mózgu było u nich mniejsze niż u zwierząt, które go nie wdychały. To wynik z modelu zwierzęcego; nie wiadomo, czy podobny efekt występuje u ludzi, i nie jest on podstawą do stosowania wodoru w chorobach układu nerwowego.
5. Badania u ludzi – wciąż wstępne
Badań z wdychaniem wodoru u ludzi jest niewiele i są małe. Przykładowo w badaniu Rahman i wsp. (2023) 51 dorosłych przez 4 tygodnie wdychało mieszaninę z 2% wodoru przez kaniulę nosową, 30 minut dziennie. Autorzy odnotowali niższe poziomy niektórych markerów stresu oksydacyjnego i markerów zapalnych we krwi, ale badanie nie miało grupy kontrolnej (placebo), a uczestnicy wiedzieli, że wdychają wodór. Takie badania pozwalają ocenić tolerancję i zaplanować dalsze prace, ale nie potwierdzają korzyści zdrowotnych. Potrzebne są większe badania z grupą kontrolną i losowym przydziałem.
Czy inhalacja wodorowa jest bezpieczna?
Wodór cząsteczkowy jest badany od wielu lat. W małym badaniu bezpieczeństwa (Cole i wsp., 2021) 8 zdrowych dorosłych wdychało powietrze z 2,4% wodoru przez 24-72 godziny i nie odnotowano istotnych klinicznie działań niepożądanych; autorzy zaznaczają, że potrzebne są większe badania. Status GRAS (ogólnie uznawany za bezpieczny) nadawany w USA dotyczy wodoru jako składnika wody pitnej i napojów (zgłoszenie do FDA GRN 520), a nie inhalacji. Wodór jest gazem palnym (w powietrzu od ok. 4%), dlatego inhalator należy używać zgodnie z instrukcją producenta i z dala od otwartego ognia. Wodór jest naturalnym pierwiastkiem, obecnym w wodzie i prawie we wszystkich cząsteczkach żywych organizmów.
Wodór molekularny można przyjmować nie tylko drogą inhalacji, ale też pijąc wodę wzbogaconą wodorem. Możesz ją przygotować w domu za pomocą generatora wody wodorowej. Wodór cząsteczkowy jest nadal przedmiotem badań i nie jest lekiem. Jeśli chorujesz lub przyjmujesz leki, przed rozpoczęciem inhalacji skonsultuj się z lekarzem.
Badania i referencje
- Ohsawa I. i wsp. Hydrogen acts as a therapeutic antioxidant by selectively reducing cytotoxic oxygen radicals. Nature Medicine 2007; 13: 688-694. DOI: 10.1038/nm1577. https://www.nature.com/articles/nm1577
- Ohta S. Molecular hydrogen as a novel antioxidant: overview of the advantages of hydrogen for medical applications. Methods in Enzymology 2015; 555: 289-317. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25747486/
- Ichihara M. i wsp. Beneficial biological effects and the underlying mechanisms of molecular hydrogen – comprehensive review of 321 original articles. Medical Gas Research 2015; 5: 12. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4610055/
- Wang S.-T. i wsp. Hydrogen gas (XEN) inhalation ameliorates airway inflammation in asthma and COPD patients. QJM 2020; 113(12): 870-875. DOI: 10.1093/qjmed/hcaa164. https://academic.oup.com/qjmed/article/113/12/870/5837119
- Zhou K. i wsp. Can molecular hydrogen supplementation enhance physical performance in healthy adults? A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Nutrition 2024; 11: 1387657. https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2024.1387657/full
- Rahman M.H. i wsp. Effects of Hydrogen Gas Inhalation on Community-Dwelling Adults of Various Ages: A Single-Arm, Open-Label, Prospective Clinical Trial. Antioxidants 2023; 12(6): 1241. DOI: 10.3390/antiox12061241. https://www.mdpi.com/2076-3921/12/6/1241
- Cole A.R. i wsp. Safety of Prolonged Inhalation of Hydrogen Gas in Air in Healthy Adults. Critical Care Explorations 2021; 3(10): e543. DOI: 10.1097/CCE.0000000000000543
- FDA, GRAS Notice Inventory, GRN 520: Hydrogen gas (składnik wody pitnej i napojów), odpowiedź z 28.11.2014.
*Zastrzeżenie:
Produkty, artykuły i inne treści na jonizatory.eu nie są do diagnozowania, leczenia, łagodzenia lub zapobiegania jakiejkolwiek chorobie lub w zaburzeniach zdrowia. Artykuły/treści na stronie nie zostały poddane zatwierdzeniu przez agencje rządowe. Treści publikowane na serwisie nie mogą być traktowane jako porady lekarskie lub diagnozowanie jakiejkolwiek choroby. W odniesieniu do spraw dotyczących leczenia konieczny jest kontakt z pracownikami służby zdrowia.
Wszelkie materiały, artykuły (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone na serwisie “jonizatory.eu” chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Ich kopiowanie lub modyfikacje będą zgłaszane do odpowiednich służb.
